Patchwork i quilt są technikami szycia, które pozwalają wyrazić siebie, dając popis swojej kreatywności. Co równie istotne, są też doskonałym sposobem na dawanie drugiego życia między innymi używanym ubraniom. W tej publikacji pokażemy różnicę między tymi dwiema technikami i przedstawiamy ich historię. Podpowiemy też jak zacząć przygodę z patchworkiem i quiltem, by móc stworzyć swoje własne, piękne projekty wykonane z ubrań z drugiej ręki.
Spis treści
Co to jest patchwork?
Patchwork to technika krawiecka polegająca na zszywaniu niewielkich fragmentów tkanin, które często mają proste, geometryczne kształty (np. kwadrat lub trójkąt). Jego celem jest stworzenie większego wzoru lub kompozycji, które znajdują zastosowanie w tworzeniu różnych przedmiotów. Mogą to być np. wierzchnie warstwy narzut, poduszek, toreb, dekoracji ściennych, czy ubrań.
Historia patchworku
Historia patchworku sięga starożytności, jednak jego nowoczesna forma kształtowała się szczególnie w XIX wieku. Przed epoką wiktoriańską w Anglii był on swoistym symbolem oszczędności, ponieważ skrawki materiałów wykorzystywano do przedłużenia żywotności ubrań. Do łatania wykorzystywano wtedy fragmenty starych worków czy pościeli. Z czasem sztuka patchworku stała się również kwestią upiększania ubrań i tworzenia elementów dekoracyjnych takich jak narzuty, poduszki czy bieżniki.
W Ameryce, w stylu pionierów, opierał się na naszywaniu skrawków wokół centralnego kwadratu, a w Japonii opierał się na asymetrii i bogatej symbolice. Dzisiaj stał się sztuką użytkową, łączącą tradycję z nowoczesnością.
Co to jest quilt?
Quilt to gotowy wyrób tekstylny powstały dzięki technice pikowania (quilting), czyli zszywaniu co najmniej trzech warstw materiału:
- Wierzchniej – bardzo często wykorzystującej patchworkowe wzory.
- Środkowej – ocieplającej, wykonywanej między innymi z watoliny.
- Spodniej – opartej zazwyczaj na tkaninie w jednym kawałku.
Wszystkie powyższe są często łączone ozdobnymi ściegami, nadającymi quiltowi charakterystyczną fakturę.
Jako ciekawostkę warto również dodać, że quilt historycznie pełnił funkcję sentymentalnego artefaktu, a nie tylko przedmiotu użytkowego. Często był przekazywany z pokolenia na pokolenie, stanowiąc pamiątkę związaną z ważnymi wydarzeniami czy osobami. W wielu przypadkach wzory i użyte tkaniny odzwierciedlały też historie rodzinne lub lokalne tradycje.
Jaka jest różnica między patchworkiem a quiltem?
Patchwork to technika polegająca na zszywaniu ze sobą kawałków tkanin efektem, której jest stworzenie wierzchniej warstwy. Quilt zaś to gotowy wyrób składający się z trzech warstw, z których wierzchnia bardzo często jest efektem patchworku.
Jak zacząć tworzyć patchworkowe projekty?
Tworzenie patchworkowych projektów nie wymaga posiadania szczególnych umiejętności. Wymagają przede wszystkim chęci, cierpliwości oraz otwartej głowy, gotowej na eksperymenty z formą. Nie trzeba również mieć specjalistycznych narzędzi, ponieważ poza wyobraźnią wystarczy igła, nitka i skrawki materiałów. Zacząć najlepiej jest od prostych form, czyli kwadratów, pasków i trójkątów. Zszywać je można ręcznie lub maszynowo, zależnie od posiadanego sprzętu.
Wybór odpowiednich materiałów
Prace należy zacząć od znalezienia odpowiednich materiałów. Sztuka patchworku jest ekonomicznym rozwiązaniem idealnym dla wszystkich tych, którzy dbają o środowisko. Zamiast kupować nowe tkaniny w pasmanterii, można sięgnąć po stare, nieużywane już ubrania z własnej szafy. Dobrym źródłem tkanin mogą być też ubrania z lumpeksu, gdzie zaopatrzyć się można w wiele ciekawych wzorów oraz różne gatunki tkanin. Wykorzystywać można praktycznie każdą formę odzieży, ponieważ na patchworkowe aranżacje składać się mogą różne kawałki materiału. Jedynym ograniczeniem jest wyobraźnia.
Jak zszywać patchwork?
Istnieje wiele technik patchworkowych i nic nie stoi na przeszkodzie, by je łączyć, lub nawet szyć na własny sposób. Do najpopularniejszych zaliczyć można z pewnością:
- Styl wiktoriański – charakteryzuje się bogatym haftem i śmiałym zdobnictwem. Kawałki są tutaj nieregularne i często pochodzą z luksusowych materiałów. Naszywa się ją na mocną, stabilizującą kanwę ze zużytych ubrań i pościeli.
- Styl pionierów amerykańskich – w wersji klasycznej polega na naszywaniu równoległych skrawków tkaniny wokół centralnie ułożonego, niemal kwadratowego kawałka materiału. Odmiana fantazyjna zachowuje tę tradycyjną metodę, lecz stosuje paski o dowolnych kształtach i bez równoległych linii, rezygnując z szablonów.
- Zszywanie kawałków z lewej strony – polega na zszywaniu fragmentów od lewej strony i odwracaniu ich na prawo. Umożliwia szybkie naszywanie ozdób i wykonywanie haftów, ponieważ kolejne elementy są maszynowo łączone z resztą robótki.
- Patchworki pikowane – poprzez wypukłości powstałe w procesie pikowania sprawiają wrażenie trójwymiarowych.
Szycie patchworku należy zacząć od starannego przygotowania tkanin. W tym celu najlepiej przyciąć je nożem obrotowym na macie do cięcia. Pozwoli to uzyskać idealnie równe krawędzie. Kawałki materiału należy układać prawymi stronami do siebie i zszywać z zapasem około ¼ cala, zwracając uwagę na to, by wszystkie szwy były proste i jednakowej szerokości. Po każdym przeszyciu dobrze jest rozprasować szwy żelazkiem – dzięki temu fragmenty lepiej się układają i łatwiej je ze sobą łączyć. Gotowe bloki można następnie zestawiać w większe fragmenty, aż do uzyskania pełnej, spójnej kompozycji.
Jak tworzyć quilt?
Najczęściej pierwsza warstwa quiltu wykorzystuje patchworkowe projekty. Aby go wykorzystać, niezbędne jest pikowanie, podczas którego zszywany jesto on z dwiema pozostałymi warstwami za pomocą różnego rodzaju ściegów. Najprostsze pikowanie opiera się na maszynowych, prostych lub falistych ściegach. Szukając bardziej wyrafinowanych metod, można sięgnąć po dekoracyjne ściegi tworzone ręcznie. Niektórzy twórcy ubogacają quilt poprzez technikę aplikacji, polegającą na naszywaniu ozdobnych elementów na tło, co pogłębia efekt trójwymiarowości.
Inspiracje i pomysły na pierwsze projekty
Sztuka patchworku pozwala na tworzenie przeróżnych form i kreacji. Ciekawymi inspiracjami mogą być:
- Obrusy – świetne do kuchni lub jadalni, ale też w mniejszym formacie jako ozdoba stolika kawowego.
- Torebki na zakupy – proste do uszycia, a przy tym praktyczne i wielokrotnego użytku.
- Poszewki na poduszkę – mimo prostej formy wprowadzają dodatkowe kolory i wzory do wnętrza.
- Podkładki pod kubki i talerze – małe formy, które pozwalają ćwiczyć precyzję szycia bez dużych nakładów czasu.
- Proste narzuty lub koce dziecięce – złożone z kilku większych bloków, łatwe w wykonaniu i praktyczne w użyciu.
- Pokrowce na książki lub zeszyty – chronią okładki i dają możliwość personalizacji.
- Organizer na ścianę – z kieszeniami na drobiazgi, idealny do pokoju dziecięcego lub pracowni.
W miarę zdobywania doświadczenia można przechodzić do coraz bardziej skomplikowanych prac, takich jak suknie, czy płaszcze.
Podsumowanie
Patchwork to technika polegająca na zszywaniu kawałków tkanin w dekoracyjną wierzchnią warstwę, często o geometrycznych wzorach. Quilt natomiast jest gotowym wyrobem tekstylnym, składającym się z trzech warstw — wierzchniej, ocieplającej i spodniej — połączonych w procesie pikowania, czyli quiltingu. Obie formy są świetną opcją dla osób, które pragną wykorzystać nieużywane już ubrania, czy wykorzystać te nabyte w lumpeksie do stworzenia zupełnie nowych, unikalnych stylizacji.